Dieta przy niedoczynności tarczycy - co jeść

Czy dieta leczy niedoczynność tarczycy?

Krótka odpowiedź brzmi: nie. Podstawą leczenia niedoczynności tarczycy jest lewotyroksyna, syntetyczny odpowiednik hormonu T4, którego brakuje organizmowi. Dawkę ustala lekarz na podstawie poziomu TSH we krwi i żadna dieta jej nie zastąpi. To, co jesz, ma jednak realny wpływ na dwie rzeczy: na to, jak dobrze wchłania się Twój lek, oraz na ogólne samopoczucie i podaż składników, których tarczyca potrzebuje do pracy. Dlatego dietę traktuj jako wsparcie terapii, a nie jej alternatywę. Nie odstawiaj leku, licząc, że jadłospis sam wyrówna hormony.

Jod, budulec hormonów tarczycy

Jod jest niezbędny do produkcji hormonów tarczycy. W Polsce podstawowym źródłem jest jodowana sól kuchenna, a uzupełniają ją ryby morskie, owoce morza i nabiał. U większości osób zbilansowana dieta pokrywa dzienne zapotrzebowanie i nie trzeba sięgać po dodatkowe preparaty z jodem.

Kluczowy jest umiar. Nadmiar jodu, zwłaszcza z suplementów czy alg morskich, potrafi zaszkodzić i nasilić proces autoimmunologiczny u osób z chorobą Hashimoto, która jest najczęstszą przyczyną niedoczynności w Polsce. Dlatego wysokich dawek jodu nie przyjmuj na własną rękę. Jeśli planujesz ciążę lub jesteś w ciąży, zapotrzebowanie na jod rośnie, ale i wtedy o suplementacji decyduje lekarz.

Selen, cynk i żelazo

Poza jodem tarczyca korzysta z kilku mikroelementów. Selen wchodzi w skład enzymów, które przekształcają hormon T4 w aktywną formę T3, a część badań sugeruje, że u osób z Hashimoto może obniżać poziom przeciwciał anty-TPO. Dowody są jednak niejednoznaczne, więc selenu nie suplementuj samodzielnie, bo jego nadmiar bywa szkodliwy. Naturalne źródła to orzechy brazylijskie, ryby, jaja i produkty pełnoziarniste.

Cynk bierze udział w gospodarce hormonalnej, a jego niedobór może pogarszać przemiany hormonów tarczycy. Znajdziesz go w mięsie, pestkach dyni i nasionach roślin strączkowych. Osobno warto pilnować żelaza, bo jego niedobór często współistnieje z niedoczynnością i nasila zmęczenie. O suplementacji selenu, cynku czy żelaza oraz o jej dawkach decyduje lekarz na podstawie badań, a nie skład reklamowanego preparatu.

Produkty, które utrudniają wchłanianie lewotyroksyny

Lewotyroksyna wchłania się kapryśnie, dlatego przyjmuje się ją rano na czczo, 30 do 60 minut przed śniadaniem, popijając wodą. Niektóre produkty i napoje przyjęte w tym oknie zauważalnie obniżają ilość przyswojonego leku:

• Kawa wypita zaraz po tabletce zmniejsza wchłanianie, dlatego odsuń ją o co najmniej 30 do 60 minut.
• Nabiał i produkty bogate w wapń wiążą lek w jelicie, podobnie jak preparaty z wapniem.
• Żelazo z suplementów przyjmuj z odstępem kilku godzin, najlepiej w zupełnie innej porze dnia.
• Soja, napoje roślinne i posiłki bardzo bogate w błonnik działają podobnie i tłumią wchłanianie tuż po tabletce.

To nie znaczy, że masz rezygnować z tych produktów. Chodzi wyłącznie o odstęp czasowy, a nie o wykluczanie ich z diety. Same interakcje i bezpieczne odstępy rozwijamy w osobnym wpisie o kawie i suplementach.

Warzywa kapustne i soja, czy trzeba się ich bać?

Kapusta, brokuły, kalafior, jarmuż i soja zawierają substancje wolotwórcze, czyli goitrogeny, które w bardzo dużych ilościach mogą utrudniać wychwyt jodu przez tarczycę. W praktyce jednak normalne, kulinarne porcje tych warzyw są bezpieczne, zwłaszcza że gotowanie znacząco zmniejsza działanie goitrogenów. Przy prawidłowej podaży jodu nie musisz wykluczać warzyw kapustnych z diety, bo są cennym źródłem błonnika i witamin. Ostrożność dotyczy jedynie codziennego jedzenia dużych ilości surowych warzyw kapustnych lub picia dużych porcji surowych soków, na przykład z jarmużu. Soję warto natomiast odsunąć od porannej tabletki, bo dodatkowo obniża wchłanianie leku.

Jak ułożyć posiłki wokół porannej tabletki

Najwięcej daje prosty, powtarzalny rozkład dnia, w którym lek ma czyste okno wchłaniania, a reszta diety go nie zaburza:

• Rano na czczo: tabletka lewotyroksyny i szklanka wody.
• Po 30 do 60 minutach: śniadanie, kawa, nabiał.
• Popołudnie: żelazo, jeśli lekarz je zalecił.
• Wieczór: wapń, magnez i produkty sojowe.

Poza tym postaw na zbilansowaną, pełnowartościową dietę: warzywa, pełne ziarna, chude białko, ryby morskie i zdrowe tłuszcze. Taki jadłospis wspiera przemianę materii, dostarcza jodu, selenu i cynku oraz ułatwia utrzymanie masy ciała, z którą osoby z niedoczynnością często się zmagają. Zasadę przyjmowania leku na czczo i pełną listę interakcji opisujemy w osobnych wpisach na blogu.

Najczęstsze pytania