Niedoczynność tarczycy a twarz - obrzęk, sucha skóra i inne zmiany

Jak niedoczynność tarczycy odbija się na twarzy

Hormony tarczycy sterują tempem pracy niemal każdej komórki, w tym komórek skóry. Gdy jest ich za mało, przemiana materii zwalnia, a skóra i tkanka podskórna przestają nadążać z odnową i odprowadzaniem wody. Twarz jest tego dobrym wskaźnikiem, bo skóra jest tu cienka, a zmiany łatwo dostrzec w lustrze. Rzecz w tym, że przez wiele miesięcy narastają one powoli i po cichu, więc opuchniętą twarz albo zmęczone spojrzenie łatwo złożyć na karb niewyspania czy wieku. Sam wygląd nie wystarcza do rozpoznania, ale u osoby, która jednocześnie marznie, tyje i jest stale zmęczona, bywa istotną wskazówką.

Obrzęk twarzy, czyli obrzęk śluzowaty

Najbardziej typowa dla niedoczynności jest opuchnięta, jakby nabrzmiała twarz. To tak zwany obrzęk śluzowaty. W skórze gromadzą się wtedy związki wielocukrowe, które silnie wiążą wodę, przez co tkanki puchną. Obrzęk obejmuje zwykle całą twarz, a szczególnie okolice oczu i powieki, i bywa najsilniejszy rano. Ma jedną ważną cechę: po naciśnięciu palcem nie pozostawia wgłębienia, inaczej niż obrzęki przy chorobach serca czy nerek. Dlatego nie znika po odpoczynku z uniesionymi nogami ani po ograniczeniu soli. W cięższych, długo nieleczonych przypadkach rysy twarzy mogą się pogrubić, a mimika stać się uboższa.

Sucha, blada i chłodna skóra

Druga typowa zmiana dotyczy jakości samej skóry. Przy niedoczynności gruczoły łojowe i potowe pracują wolniej, a przepływ krwi przez skórę maleje. Skóra twarzy staje się przez to sucha, szorstka i łuszcząca się, chłodna w dotyku oraz blada. U części osób pojawia się lekko żółtawy odcień, zwłaszcza gdy zwolniona wątroba wolniej przetwarza barwniki z pożywienia. Do tego dochodzą matowe, kruche włosy i łamliwe paznokcie. Suchość skóry rzadko ustępuje po samych kremach, bo jej przyczyna leży głębiej, w niedoborze hormonu, a nie w pielęgnacji.

Powieki, brwi i okolice oczu

Wokół oczu zmiany są zwykle najlepiej widoczne. Obrzęk powiek i tak zwane worki pod oczami sprawiają, że spojrzenie wygląda na zmęczone mimo przespanej nocy. Czasem przerzedzają się brwi, w tym ich boczna część, co bywa wymieniane jako sygnał niedoczynności. Trzeba jednak uczciwie zaznaczyć, że jest to objaw niespecyficzny: brwi wypadają z wielu powodów i sama ich utrata niczego nie przesądza. W bardzo zaawansowanej, nieleczonej niedoczynności obrzęk może obejmować również język i krtań, przez co głos staje się niższy i chrypliwy. To już sytuacje rzadkie, wymagające pilnej oceny lekarza.

Opuchnięta twarz to nie zawsze tarczyca

Obrzęk i zmiany na twarzy nie są dowodem choroby tarczycy. Podobnie wygląda twarz przy alergii i obrzęku naczynioruchowym, przy chorobach nerek i serca, po niektórych lekach, na przykład sterydach, a także po nieprzespanej nocy czy przy nadmiarze soli w diecie. Dlatego nie warto rozpoznawać u siebie niedoczynności na podstawie samego lustra. Rozstrzyga proste badanie z krwi, oznaczenie TSH, a w razie potrzeby wolnej tyroksyny (FT4) i przeciwciał aTPO. Skierowanie i interpretację wyniku zostaw lekarzowi, bo od przyczyny zależy dalsze postępowanie. Pełny obraz choroby opisujemy we wpisie objawy niedoczynności tarczycy.

Jak twarz zmienia się po leczeniu

Jawną niedoczynność leczy się lewotyroksyną, syntetycznym odpowiednikiem brakującego hormonu. Dawkę dobiera lekarz na podstawie TSH, zwykle zaczynając od małej i zwiększając ją stopniowo. W miarę jak poziom hormonów się wyrównuje, organizm pozbywa się nadmiaru wody z tkanek, więc obrzęk twarzy i powiek maleje, a skóra powoli przestaje być tak sucha i blada. Poprawa jest stopniowa: pierwsze zmiany widać zwykle po kilku tygodniach, a pełniejszy efekt, w tym odrost przerzedzonych brwi i włosów, nieraz dopiero po kilku miesiącach. Nie ma tu poprawy po jednej tabletce, o czym piszemy w tekście pierwsze efekty leczenia. Warunkiem jest właściwa dawka i kontrola TSH, dlatego leczenie prowadzi się pod okiem lekarza. Opis samego leku znajdziesz na stronie Euthyroksu.

Najczęstsze pytania