Nowy lek na niedoczynność tarczycy - co realnie jest dostępne

Pytanie o nowy lek na niedoczynność tarczycy wraca regularnie, zwykle w nadziei na preparat, który zadziała lepiej niż dotychczasowa tabletka. Zacznijmy od urealnienia oczekiwań: podstawą leczenia wciąż jest lewotyroksyna, a to, co pojawia się nowego, dotyczy raczej jej formy i preparatów łączonych niż zupełnie nowej cząsteczki.

Czy pojawił się przełomowy nowy lek na niedoczynność tarczycy?

Krótka odpowiedź brzmi: nie. Lewotyroksyna jest standardem leczenia niedoczynności tarczycy od dziesięcioleci i nie ma na horyzoncie cząsteczki, która miałaby ją zastąpić. To leczenie substytucyjne, czyli uzupełniające hormon, którego tarczyca produkuje za mało. Dobrze dobrana dawka przywraca prawidłową przemianę materii i wycofuje objawy, dlatego z medycznego punktu widzenia nie ma powodu, by szukać czegoś zupełnie nowego.

Poszukiwania nowego leku najczęściej biorą się stąd, że ktoś przyjmuje lewotyroksynę, a mimo to nie czuje się dobrze. W takiej sytuacji częstszą przyczyną niż brak nowoczesnego preparatu jest źle dobrana dawka, nieregularne przyjmowanie, błędy w porze podania albo zaburzenia wchłaniania. Zanim więc zaczniesz myśleć o zmianie leku, warto sprawdzić te podstawy z lekarzem. Nowości, które faktycznie istnieją, dotyczą przede wszystkim postaci leku i preparatów łączonych, a nie odkrycia nowego hormonu.

Lewotyroksyna (T4) - wciąż fundament leczenia

Substancją czynną tabletek na niedoczynność tarczycy jest lewotyroksyna sodowa, syntetyczny odpowiednik tyroksyny (T4). W Polsce znajdziesz ją pod kilkoma nazwami handlowymi, między innymi Euthyrox, Letrox i Eltroxin. To ten sam hormon, różniący się głównie producentem i szczegółami tabletki.

Lewotyroksyna pozostaje leczeniem pierwszego wyboru z prostych powodów. Działa przewidywalnie, przyjmuje się ją raz dziennie, jest dostępna w wielu mocach, dzięki czemu dawkę da się dopasować precyzyjnie do poziomu TSH, i jest lekiem refundowanym. Dla zdecydowanej większości osób standardowa tabletka jest w pełni wystarczająca, a klucz do dobrego efektu leży w prawidłowo dobranej dawce, a nie w zmianie preparatu. Jak wygląda dobór dawki, opisujemy we wpisie o doborze dawki lewotyroksyny.

Nowsze formy lewotyroksyny: roztwór doustny

Najbardziej konkretna nowość to zmiana postaci leku. Obok klasycznych tabletek dostępny jest w Polsce roztwór doustny lewotyroksyny, sprzedawany jako Tirosint Sol w jednodawkowych pojemnikach. To wciąż ta sama lewotyroksyna, a nie silniejszy lek, ale w formie płynnej.

Płynna postać ma przewagę w kilku sytuacjach. U części osób wchłania się bardziej równomiernie i mniej zależy od pokarmu w żołądku, bywa też wygodniejsza dla osób z trudnościami w połykaniu tabletek lub z niektórymi chorobami przewodu pokarmowego. Bywa rozważana, gdy poziom TSH jest niestabilny mimo regularnego przyjmowania leku i wykluczenia innych przyczyn. Trzeba jednak uczciwie dodać, że dostępność takich preparatów bywa ograniczona, a cena często wyższa niż zwykłych tabletek i nie zawsze objęta pełną refundacją. Czy zmiana na roztwór doustny ma sens w Twoim przypadku, ocenia lekarz.

Preparaty łączone T4 i T3 (Novothyral)

Drugi kierunek to preparaty, które łączą lewotyroksynę (T4) z liotyroniną, czyli syntetyczną trijodotyroniną (T3). W Polsce dostępny jest taki preparat pod nazwą Novothyral. Pomysł na leczenie skojarzone bierze się z obserwacji, że u części osób organizm mniej sprawnie przekształca T4 w aktywny hormon T3 i mimo prawidłowego TSH utrzymują się dokuczliwe objawy.

Innymi słowy, preparat łączony nie jest lepszy dla każdego. Jest opcją zarezerwowaną dla konkretnych, dobrze zdiagnozowanych sytuacji, a nie domyślnym wyborem zamiast lewotyroksyny.

Liotyronina (T3) i naturalne wyciągi z tarczycy

Sama liotyronina, czyli hormon T3 w monoterapii, jest stosowana rzadko i w szczególnych sytuacjach, na przykład w przygotowaniu do niektórych badań w chorobach tarczycy. Ma krótki czas działania, przez co jej poziom w organizmie waha się mocniej niż przy T4, dlatego nie nadaje się do rutynowego, codziennego leczenia niedoczynności. W Polsce liotyronina jest dostępna przede wszystkim w połączeniu z lewotyroksyną.

Osobny temat to naturalne wyciągi z tarczycy zwierzęcej, które krążą w sieci jako rzekomo skuteczniejsza alternatywa. Nie są one zarejestrowane w Polsce jako lek, a zawartość hormonów w takich preparatach bywa zmienna, co utrudnia bezpieczne dawkowanie i grozi zarówno niedoczynnością, jak i objawami nadczynności. Wytyczne ich nie zalecają, a lewotyroksyna o przewidywalnym działaniu pozostaje bezpieczniejszym wyborem.

Dla kogo zmiana leku ma sens i o czym pamiętać

Dla większości osób z niedoczynnością tarczycy standardowa tabletka lewotyroksyny jest właściwym i wystarczającym leczeniem. Rozmowę o nowszej formie lub preparacie łączonym rozważa się głównie wtedy, gdy mimo prawidłowego TSH i regularnego przyjmowania leku objawy się utrzymują, gdy występują problemy z wchłanianiem albo z połykaniem tabletek, a inne przyczyny złego samopoczucia zostały wykluczone.

• Nie zmieniaj leku ani dawki na własną rękę, bo nawet przejście na inną formę lewotyroksyny może przesunąć poziom TSH.
• Po każdej zmianie preparatu lub dawki potrzebna jest kontrola TSH, zwykle po około 6 do 8 tygodniach.
• Bardziej złożone decyzje, jak leczenie łączone T4 i T3, prowadzi zwykle endokrynolog.
• Wszystkie te preparaty są wydawane na receptę (Rp), więc ich stosowanie zawsze nadzoruje lekarz.

Jeśli kontynuujesz sprawdzone leczenie i potrzebujesz jedynie recepty na dotychczasowy lek, e-receptę można uzyskać online po wypełnieniu wywiadu medycznego i konsultacji z lekarzem. Jeśli natomiast rozważasz zmianę preparatu z powodu utrzymujących się objawów, bezpieczniej jest ustalić to na wizycie, najlepiej u endokrynologa. Więcej o samych preparatach zebraliśmy na stronie leki na niedoczynność tarczycy.

Najczęstsze pytania