Czy niedoczynność tarczycy można wyleczyć?

To jedno z najczęstszych pytań po usłyszeniu diagnozy. Odpowiedź nie jest zero-jedynkowa, bo wszystko zależy od tego, co niedoczynność wywołało. Poniżej wyjaśniamy, kiedy leczenie jest dożywotnie, kiedy bywa przejściowe i dlaczego wyleczenie to nie to samo co wyrównanie hormonów.

Wyleczyć a wyrównać, dlaczego to nie to samo

Kiedy pada słowo wyleczyć, zwykle mamy na myśli powrót gruczołu do samodzielnej, prawidłowej pracy. Tak rozumianego wyleczenia w najczęstszych postaciach niedoczynności się nie osiąga. Standardem jest leczenie substytucyjne, czyli dostarczanie z zewnątrz hormonu, którego tarczyca produkuje za mało. Robi to lewotyroksyna, syntetyczny odpowiednik tyroksyny (T4), dostępna w preparatach takich jak Euthyrox, Letrox i Eltroxin.

Z perspektywy pacjenta różnica między wyleczeniem a wyrównaniem jest jednak mniej istotna, niż się wydaje. Dobrze dobrana dawka utrzymuje poziom hormonów w prawidłowym zakresie, a wtedy objawy, takie jak zmęczenie, senność, marznięcie czy przyrost masy ciała, ustępują. Osoba z wyrównaną niedoczynnością funkcjonuje jak zdrowa, tyle że codziennie bierze jedną tabletkę i okresowo kontroluje TSH. Jak wygląda samo leczenie, opisujemy we wpisie jak leczyć niedoczynność tarczycy.

Kiedy niedoczynność tarczycy jest trwała

Trwała, czyli dożywotnia, jest niedoczynność w sytuacjach, w których tarczyca została nieodwracalnie uszkodzona albo usunięta. Uzupełnianie hormonu prowadzi się wtedy przez całe życie, bo gruczoł nie odzyska zdolności do produkcji.

• Choroba Hashimoto, czyli przewlekłe autoimmunologiczne zapalenie tarczycy. To najczęstsza przyczyna niedoczynności w Polsce. Układ odpornościowy stopniowo niszczy komórki gruczołu, a proces ten jest długotrwały i nieodwracalny.
• Po całkowitym usunięciu tarczycy (tyreoidektomii). Bez gruczołu organizm nie ma jak wytwarzać hormonu, więc lek jest konieczny bezterminowo.
• Po leczeniu jodem promieniotwórczym. Terapia stosowana w nadczynności i niektórych chorobach tarczycy trwale zmniejsza jej czynność, co u wielu pacjentów kończy się niedoczynnością.
• Wrodzona niedoczynność tarczycy. Obecna od urodzenia, wymaga leczenia przez całe życie.

W tych postaciach pytanie brzmi nie tyle czy da się wyleczyć, ile jak dobrze wyrównać leczenie i utrzymać stabilny poziom hormonów. Tło choroby przybliżamy na stronie o niedoczynności tarczycy.

Kiedy niedoczynność tarczycy bywa przejściowa

Nie każda niedoczynność jest wyrokiem na całe życie. Istnieją postaci, w których czynność tarczycy potrafi wrócić do normy po ustąpieniu przyczyny. Leczenie ma wtedy charakter czasowy, a decyzję o jego zakończeniu podejmuje lekarz na podstawie badań.

• Podostre zapalenie tarczycy (choroba de Quervaina). Pojawia się często po infekcji wirusowej i ma zwykle przebieg fazowy: przejściowa nadczynność, potem niedoczynność, a następnie powrót prawidłowej czynności w ciągu kilku miesięcy.
• Niedoczynność poporodowa. Poporodowe zapalenie tarczycy pojawia się w pierwszym roku po porodzie. U wielu kobiet faza niedoczynności mija w ciągu kilku do kilkunastu miesięcy, choć część pacjentek pozostaje z niedoczynnością trwałą. Temat rozwijamy we wpisie tarczyca a ciąża.
• Niedoczynność polekowa. Niektóre leki, na przykład amiodaron, lit czy interferon, mogą upośledzać pracę tarczycy. Po ich odstawieniu, jeśli jest to możliwe i bezpieczne, czynność gruczołu zwykle się poprawia.
• Zaburzenia podaży jodu. Zarówno niedobór, jak i nadmiar jodu może zaburzyć pracę tarczycy. Wyrównanie jego poziomu bywa odwracalne.

Subkliniczna niedoczynność, strefa pośrednia

Osobnym przypadkiem jest subkliniczna niedoczynność tarczycy, w której TSH jest nieco podwyższone, a poziom wolnej tyroksyny wciąż mieści się w normie. Ta postać nie zawsze wymaga leczenia i nie zawsze jest trwała. Zdarza się, że łagodnie podwyższone TSH normalizuje się samo, dlatego przed rozpoczęciem terapii lekarz zwykle powtarza badanie po kilku tygodniach. Więcej piszemy we wpisie o subklinicznej niedoczynności tarczycy, a o samych parametrach we wpisie o badaniach na niedoczynność tarczycy.

Czy Hashimoto można wyleczyć dietą i suplementami

W internecie łatwo trafić na obietnice wyleczenia Hashimoto dietą, ziołami lub suplementami. Trzeba to powiedzieć wprost: żadna dieta ani suplement nie cofają procesu autoimmunologicznego i nie odbudowują zniszczonych komórek tarczycy. Odpowiednie odżywianie, dbanie o sen i aktywność fizyczną wspierają samopoczucie i dostarczają składników potrzebnych gruczołowi, ale nie zastępują lewotyroksyny. Rezygnacja z leku na rzecz samej diety grozi pogłębieniem niedoczynności.

Ostrożność dotyczy zwłaszcza suplementów jodu i selenu. Nie należy zaczynać ich na własną rękę, bo nadmiar jodu bywa szkodliwy, szczególnie przy chorobie Hashimoto. Co dieta może, a czego nie, wyjaśniamy we wpisie o diecie przy niedoczynności tarczycy.

Czy można odstawić lewotyroksynę

Odstawienie leku to decyzja czysto lekarska, nigdy samodzielna. W postaciach trwałych, jak Hashimoto czy stan po usunięciu tarczycy, lewotyroksynę przyjmuje się do końca życia i przerwanie leczenia oznacza powrót objawów. W postaciach potencjalnie przejściowych oraz w części przypadków subklinicznych lekarz może zaplanować próbę odstawienia leku z kontrolą TSH po kilku tygodniach. Jeśli tarczyca utrzyma prawidłową czynność samodzielnie, leku można nie kontynuować.

Kontynuacja leczenia i e-recepta online

Lewotyroksyna jest lekiem wyłącznie na receptę, więc niezależnie od tego, czy leczenie jest trwałe, czy czasowe, prowadzi je lekarz. Jeśli masz już rozpoznaną niedoczynność i kontynuujesz terapię, e-receptę na kolejne opakowanie możesz uzyskać online, bez wizyty w gabinecie:

• Wypełniasz wywiad medyczny o stanie zdrowia, dotychczasowej dawce i aktualnym wyniku TSH.
• Opłacasz konsultację, 59 zł.
• Lekarz analizuje wniosek i, jeśli nie ma przeciwwskazań, wystawia e-receptę.
• Jeśli lekarz uzna, że recepta nie może zostać wystawiona, otrzymujesz zwrot opłaty.

Konsultacja online sprawdza się przy kontynuacji leczenia. Pierwsze rozpoznanie, ustalenie przyczyny niedoczynności i decyzja, czy leczenie będzie trwałe, wymagają badań i wizyty stacjonarnej. Pełny wykaz preparatów zebraliśmy na stronie leki na niedoczynność tarczycy.

Najczęstsze pytania